Yeminli tercüme ne zaman gerekir?

Yabancı bir ülkeden aldığınız belgeyi Türkiye’deki kamu kurumlarına, noterliklere, mahkemelere veya üniversitelere sunacağınız zaman ya da Türkiye’de düzenlenmiş bir evrakı yurt dışındaki resmî makamlara ve konsolosluklara ibraz edeceğiniz durumlarda yeminli tercüme gerekir. Resmî makamlar, yabancı dildeki bir metnin aslına uygun çevrildiğini doğrulamak için çevirmenin kimliğinin ve imzasının kayıt altında olmasını şart koşar. Bu nedenle resmî, hukuki, akademik ve ticari başvurularda imzasız çeviriler çoğunlukla kabul edilmez; hangi tercüme ve onay türünün arandığını belgeyi sunacağınız kurumun listesi belirler.

Hangi kurum ve işlemlerde yeminli tercüme gerekir?

Kamu idareleri, yargı mercileri, dış temsilcilikler ve finans kuruluşları yabancı dildeki evraklar için çoğu zaman yeminli ya da onaylı çeviri ister; aranan onay türü kuruma göre değişir. Belgenizi teslim edeceğiniz makam, çevirinin altında çevirmenin adını, hedef dili bildiğini gösteren yemin bilgisini ve ıslak imzasını arar. Sürecin işleyişi hakkında genel çerçeveyi görmek için yeminli tercüme hizmetinin kapsamı sayfasındaki bilgilere göz atabilirsiniz.

Başvuru yapacağınız kuruma göre yeminli çevirinin arandığı başlıca işlemler şunlardır:

• Konsolosluk ve vize işlemleri: Yabancı ülke temsilciliklerine yapılan vize, oturum izni ve aile birleşimi başvurularında gelir belgeleri, tapular, banka dökümleri ve nüfus kayıtları hedef dile çevrilir. Büyükelçilikler ve vize başvuru merkezleri evrak listelerini güncelleyebildiği için başvurudan önce ilgili temsilciliğin duyurularını kontrol etmeniz gerekir.
• Vatandaşlık, göç ve nüfus işlemleri: Yabancı uyruklu kişilerin Türkiye’de evlilik veya vatandaşlık başvurularında doğum belgesi, bekârlık belgesi ve pasaport çevirisi istenebilir; ikamet izni listeleri ise pasaport çevirisi istemez.
• Üniversite, denklik ve akademik başvurular: Yurt dışında eğitim alacak öğrenciler belgelerini kurumun istediği biçimde çevirtir; Türkiye’de denklik başvurusu yapacak kişiler ise diploma ve transkriptlerini Türk noteri veya Türk dış temsilciliğince onaylı Türkçe tercümeyle sunar.
• Mahkeme ve noterlik işlemleri: Yabancı dildeki sözleşme, mahkeme kararı veya vekâletnameye dayanan taraf, Türkiye’deki davada bunların tercümesini de sunar; mahkeme ayrıca resmî tercüme isteyebilir.
• Ticari ve gümrük işlemleri: İthalat ve ihracat süreçlerinde faaliyet belgesi, ticaret sicil gazetesi, uygunluk beyanı ve faturalar gümrük idarelerine veya bankalara onaylı çeviriyle verilir.

Yeminli tercüme gerektiren başlıca belgeler ve istisnalar nelerdir?

Bir belgenin yeminli tercüme gerektirip gerektirmemesi, belgenin türüne değil sunulacağı makamın talebine bağlıdır. Örneğin bir kullanım kılavuzunu şirket içi eğitimde okuyacaksanız standart çeviri yeterlidir; aynı kılavuzu bakanlık ruhsat başvurusuna ekleyecekseniz yeminli çeviri istenir. Hangi durumda hangi yöntemin seçileceğini netleştirmek için yeminli ve standart çeviri ayrımı konusundaki ölçütleri inceleyebilirsiniz.

Kişisel notlar, iç yazışmalar, pazarlama metinleri, web sitesi içerikleri ve hiçbir kuruma ibraz edilmeyecek okuma metinleri için yeminli tercümeye ihtiyaç duyulmaz. Buna karşılık kimlik, pasaport, ehliyet, adli sicil kaydı, imza sirküleri, bilanço, patent belgesi ve sağlık raporu gibi evraklar resmî bir dosyaya gireceğinde, kurumun hangi tercüme ve onayı istediği önceden öğrenilmelidir; örneğin ikamet listeleri pasaport çevirisi istemez.

Yurt içi ve yurt dışı kullanımda yeminli tercüme nasıl hazırlanır?

Belgenin düzenlendiği ülke ile kullanılacağı ülke, çeviriden önce ve sonra yapacağınız işlemleri doğrudan değiştirir. Yabancı bir ülkede düzenlenmiş bir evrakı Türkiye’deki bir kuruma verecekseniz, önce belgenin verildiği ülkedeki yetkili makamdan apostil şerhi almanız gerekir. Belge Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf olmayan bir ülkeden alınmışsa, ya o ülkenin makamları ve oradaki Türk temsilciliği ya da o ülkenin Türkiye’deki temsilciliği ve ardından Dışişleri Bakanlığı veya valilik onayı alınır; Türkçe tercüme Türkiye’de noter onaylı yapılabilir.

Türkiye’de düzenlenmiş bir belgeyi yurt dışında kullanacaksanız önce belgenin hedef dile yeminli tercümesini yaptırır, ardından noter onayı ve apostil adımlarını tamamlarsınız. Ülkelerin sözleşmeye taraf olup olmadığını Lahey Uluslararası Özel Hukuk Konferansı’nın (HCCH) güncel listesinden teyit edebilirsiniz.

Yeminli tercüme sonrasında noter ve apostil onayı ne zaman gerekir?

Her yeminli tercüme işlemi otomatik olarak noter veya apostil onayı gerektirmez. Bazı vize merkezleri, özel şirketler ve yabancı üniversiteler yalnızca yeminli tercümanın ıslak imzasını ve tercüme bürosunun kaşesini yeterli görür. Türkiye’deki nüfus müdürlükleri yabancı belgeler için noter onaylı Türkçe tercüme ister; mahkemelere tercümenin de sunulması gerekir ve mahkeme gerekirse resmî tercüme talep edebilir.

Çeviriyi yapan uzman, bir noterlikte yemin ederek o noterliğe kaydolmuş kişidir; tercümanın noterlikte yemin etme süreci tamamlandığında tercüman imzası ilgili noterde tanınır. Noterlik, metnin altına yeminli tercümanın kimliğini ve adresini gösteren bir şerh düşerek çevirme işlemini tamamlar. Tercüme bürosu noter onayı veya apostil vermez; çeviriyi hazırlayıp imzaladıktan sonra size teslim eder ve resmî onayları ilgili makamlardan siz alırsınız.

Türkiye içindeki bir kurumda kullanacağınız noter onaylı tercümeye ayrıca apostil gerekmez. Belgeyi yurt dışına gönderecekseniz noter onaylı tercümeye apostil şerhini herhangi bir il veya ilçedeki valilik ya da kaymakamlık verir. İdari belgelerin aslına da apostili valilik veya kaymakamlık düzenler; mahkeme kararı ve adli sicil kaydı gibi adli belgelerin aslına ise apostili adalet komisyonu başkanlığı verir.