Tanıma ve tenfiz dosyası tercümesi

Tanıma ve tenfiz dosyası tercümesi, yabancı bir mahkemenin verdiği kararın Türkiye’de hukuki geçerlilik kazanması ve icra edilebilmesi için açılan davada mahkemeye sunulan belgelerin Türkçeye çevrilmesidir. Yabancı mahkeme ilamları, kesinleşme şerhleri, tebligat mazbataları ve vekâletnameler yeminli tercüman tarafından tercüme edilir. Ardından Türkiye’deki bir noterlikte onaylanarak dava dosyasına eklenir.

Tanıma ve tenfiz dosyasında hangi belgeler yer alır?

Yabancı bir ülkede verilen boşanma, velayet, nafaka, alacak veya miras kararları Türkiye’de kendiliğinden sonuç doğurmaz. Yalnızca nüfus kaydının güncellenmesi gibi icra işlemi gerektirmeyen durumlar için tanıma davası açılır. Kararın icra daireleri aracılığıyla zorla yerine getirilmesi gerektiğinde ise tenfiz davası yoluna başvurulur. Her iki dava türünde de Türk mahkemesi, yabancı kararın usulüne uygun verilip verilmediğini ve kesinleşip kesinleşmediğini inceler.

Mahkemeye sunacağınız dava dosyasında yalnızca karar metni bulunmaz. Yargılama sürecinin tüm aşamalarını kanıtlayan resmî evrakların eksiksiz şekilde dosyaya girmesi gerekir. Kapsamlı hukuki belge tercümesi süreçleri çerçevesinde hazırlanan bir tanıma ve tenfiz dosyası şu temel belgeleri içerir:

• Gerekçeli mahkeme kararı: Yabancı mahkemenin davayı hangi maddi ve hukuki gerekçelerle karara bağladığını gösteren asıl ilam metnidir.
• Kesinleşme şerhi: Karara karşı kanun yollarının tükendiğini ve hükmün kesinleştiğini gösteren şerh veya müstakil belgedir.
• Tebligat ve çağrı belgeleri: Davalı tarafa dava dilekçesinin, duruşma gününün ve kararın usulüne uygun tebliğ edildiğini kanıtlayan mazbatalardır.
• Vekâletname: Davayı Türkiye’de avukat aracılığıyla takip edecekseniz konsoloslukta veya yabancı noterde düzenlenen temsil belgesidir.
• Nüfus ve kimlik kayıtları: Tarafların kimlik bilgilerini, evlilik veya aile bağlarını doğrulayan resmî kayıt örnekleridir.

Tercümede terim ve biçim zorlukları nelerdir?

Farklı ülkelerin yargı sistemleri, mahkeme teşkilatları ve usul hukuku kavramları birbirinden ayrılır. Kıta Avrupası hukuku ile Anglo-Sakson hukuku arasında dava türleri, kanun yolları ve karar başlıkları birebir örtüşmeyebilir. Bu nedenle yabancı mahkeme ilamlarının çevirisi yapılırken kelimesi kelimesine aktarım yerine Türk usul hukukundaki doğru karşılıklar kullanılır.

Kesinleşme ve tebligat ifadelerinin aktarımı

Tanıma ve tenfiz davalarında Türk hâkiminin ilk kontrol ettiği unsur, kararın kesinleşmiş olmasıdır. Yabancı kararda yer alan "res judicata", "Rechtskraft" veya "final judgment" gibi ibareler Türk hukuk terminolojisine uygun biçimde "kesinleşme şerhi" veya "kesin hüküm" olarak aktarılmalıdır. Benzer şekilde davalının savunma hakkını kullandığını gösteren tebligat ifadelerinde yapılacak bir terim hatası, mahkemenin ek açıklama istemesine yol açabilir.

Biçimsel bütünlük ve özel bilgilerin korunması

Mahkeme kararları; dosya numaraları, taraf adları, doğum tarihleri, adresler ve hüküm fıkralarından oluşan sıkı bir şablona sahiptir. Tercüme metninde kişi adları, yer adları ve tarihler kaynak belgedekiyle birebir aynı kalmalıdır. Belge üzerindeki mühürler, ıslak imzalar, harç makbuzu kayıtları ve apostil şerhleri sayfa düzeni bozulmadan köşeli parantez içinde belirtilir. Böylece hâkim ve taraf vekilleri kaynak belge ile Türkçe metni kolayca karşılaştırabilir.

Tanıma ve tenfiz dosyası tercümesine kimler ihtiyaç duyar?

Yurt dışında yaşayan veya yabancı uyruklu kişilerle hukuki işlem yapan herkes bu sürece ihtiyaç duyabilir. Uygulamada en sık karşılaşılan durum, yurt dışında gerçekleşen boşanma kararlarının Türkiye’deki nüfus kütüğüne işlenmesidir. Yabancı mahkemede boşanan bir Türk vatandaşı, kararı 27/A maddesi uyarınca idari yoldan tescil ettirmediği ya da Türkiye’de tanıma kararı almadığı sürece nüfus kayıtlarında evli görünmeye devam eder.

Bunun yanı sıra müşterek çocukların velayetinin düzenlenmesi, yurt dışında hükmedilen nafakanın Türkiye’de tahsil edilmesi ve mirasçılık belgelerinin geçerli kılınması için de bu dosyalar hazırlanır. Ticari hayatta ise yabancı mahkemelerin verdiği alacak, tazminat ve iflas kararlarının Türkiye’deki malvarlığı üzerinde icra edilebilmesi amacıyla şirketler ve avukatlar tenfiz dosyası tercümesi talep eder.

Noter onayı ve apostil sırası nasıl ilerler?

Türk mahkemelerinin yabancı bir resmî belgeyi delil olarak kabul etmesi için belgenin belirli bir tasdik zincirinden geçmesi şarttır. Uygulamada yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de tanınması sürecinde en sık yapılan hata, yabancı ülkeden apostil alınmadan belgenin Türkiye’ye getirilmesidir. İşlemlerin geçerli olması için doğru sırayı takip etmelisiniz.

Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de kullanılması

Türkiye, Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraftır. Kararın verildiği ülkenin bu sözleşmeye taraf olup olmadığını Lahey Uluslararası Özel Hukuk Konferansı (HCCH) tarafından yayımlanan güncel taraf listesinden kontrol edebilirsiniz. Sözleşmeye taraf bir ülkede düzenlenen mahkeme kararı ve kesinleşme şerhi için önce o ülkenin yetkili makamından apostil şerhi almalısınız. Sözleşmeye taraf olmayan ülkelerde ise belge ya o ülkenin makamları ve oradaki Türk temsilciliği ya da o ülkenin Türkiye’deki temsilciliği ve ardından Dışişleri Bakanlığı veya valilik tarafından tasdik edilir.

Tasdik işlemi tamamlanan yabancı belgeler Türkiye’ye getirildiğinde yeminli tercüman tarafından şerhleriyle birlikte Türkçeye çevrilir ve imzalanır. Yeminli tercüman, bir noterlikte yemin ederek o notere tercüman olarak kaydolan kişidir. Ardından tercüme metni notere sunulur. Noter, belgede yeminli tercümanın kimliğini ve adresini gösteren bir şerh düşerek çevirme işlemini tamamlar. Tercüme bürosu noter onayı veya apostil vermez. Türkiye’deki mahkemeye sunulacak noter onaylı tercümeye ayrıca apostil alınmasına gerek yoktur; çünkü apostil yalnızca belgenin başka bir ülkede kullanılması içindir.

Türk mahkeme kararının yurt dışında tanınması

Türkiye’deki bir mahkeme kararını yabancı bir ülkede tanıtmak istediğinizde süreç tersine işler. Türkiye’de düzenlenen adli belgenin aslı için apostil şerhini adalet komisyonu başkanlığı verir. Belgeyi Türkiye’de hedef dile çevirtip notere onaylattıysanız, noter onaylı tercümenin apostil şerhini herhangi bir il veya ilçedeki valilik ya da kaymakamlık düzenler. Lahey Sözleşmesi’ne taraf olmayan ülkeler için ise valilik veya kaymakamlık onayından sonra Ankara’daki Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Tasdik Birimi ve hedef ülke temsilciliği tasdiki gerekir.