Dava dilekçesi tercümesi

Dava dilekçesi tercümesi, bir mahkemede davayı açan ve uyuşmazlığın çerçevesini çizen kurucu dilekçenin kaynak dilden hedef dile yeminli tercüman tarafından çevrilmesidir. Yurt dışında yaşayan bir davalıya adli tebligat gönderildiğinde, yabancı bir ülkede bağlantılı dava açıldığında veya yabancı mahkemeden Türkiye'deki bir gerçek ya da tüzel kişiye dava evrakı ulaştığında bu çeviriye ihtiyaç duyarsınız. Çeviri, savunma hakkının kullanılması ve mahkemenin talepleri doğru anlaması için kaynak metindeki hukuki iddiaları eksiksiz yansıtmalıdır.

Dava dilekçesi neleri içerir ve hangi durumlarda çevrilir?

Dava dilekçesi, yargılamanın sınırlarını belirleyen ilk usul belgesidir. Davacının mahkemeden ne talep ettiğini, bu talebi hangi maddi vakıalara ve hukuki sebeplere dayandırdığını gösterir. Standart bir dava dilekçesinde çevrilmesi gereken başlıca bölümler şunlardır:

• Mahkeme ve taraf bilgileri: Görevli ve yetkili mahkemenin adı ile davacı, davalı ve varsa kanuni temsilci veya vekillerin kimlik ve adres bilgileri.
• Dava konusu ve değeri: Uyuşmazlığın özeti ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda harca esas değer.
• Maddi vakıalar (açıklamalar): Uyuşmazlığı doğuran olayların kronolojik ve numaralandırılmış anlatımı.
• Hukuki sebepler ve deliller: Dayanılan mevzuat hükümleri ile sözleşme, fatura, ihtarname, bilirkişi raporu gibi delillerin listesi.
• Netice-i talep (sonuç ve istem): Mahkemeden talep edilen ihtiyati tedbir, alacak, tazminat veya tespit hükmünün açık ifadesi ile imza bloğu.

Uluslararası ticari uyuşmazlıklarda, sınır aşan aile hukuku davalarında, yabancı unsurlu iş veya miras davalarında taraflar dava dilekçesini kendi dillerinde incelemek zorundadır. Ayrıca Türkiye'de açılan bir davada yurt dışındaki davalıya yapılacak yurt dışı tebligat işlemlerinde dilekçe ve ekleri davalının bulunduğu ülkenin diline çevrilir. Yargılamanın ilerleyen aşamalarında gerekçeli mahkeme kararlarının çevirisi veya üst mahkeme başvuru dilekçelerinin çevirisi ile dosya bütünlüğü korunur.

Dava dilekçesi tercümesinde terim ve biçim zorlukları nelerdir?

Dava dilekçesi yalnızca olay anlatımı içermez; usul hukuku ve maddi hukuk kavramlarıyla örülü teknik bir metindir. Bu nedenle hukuk metinlerinin çeviri süreçleri içinde dava dilekçeleri özel bir terminoloji disiplini gerektirir.

Hukuk sistemleri arasındaki kavram farkları

Kıta Avrupası hukuk düzeni ile Anglo-Sakson (Common Law) hukuk düzeni arasında mahkeme teşkilatı, dava türleri ve usul terimleri birebir örtüşmez. Örneğin Türk hukukundaki "ihtiyati tedbir", "menfi tespit davası", "fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması" veya "tensip zaptı" gibi kavramların hedef dildeki karşılıkları seçilirken kelimesi kelimesine çeviri yerine işlevsel hukuki karşılıklar kullanılır. Kavramın yanlış bir terimle aktarılması, karşı tarafın veya yabancı mahkemenin talebin niteliğini yanlış yorumlamasına yol açar.

Biçim bütünlüğü ve delil atıflarının korunması

Dava dilekçelerinde her paragraf ve vakıa numarası, cevap dilekçesinde karşı tarafın hangi iddiaya itiraz ettiğini göstermek için referans olarak kullanılır. Tercüman; vakıa numaralarını, "Ek-1, Ek-2" şeklindeki delil atıflarını, tarih biçimlerini ve para birimlerini kaynak metindeki sırayla korur. Özellikle "netice-i talep" bölümündeki cümle yapısı ve kalıp ifadeler, talebin kapsamını daraltmayacak veya genişletmeyecek biçimde aktarılır.

Yurt dışına gönderilecek dava dilekçesinde noter ve apostil sırası nasıldır?

Türkiye'de düzenlenen bir dava dilekçesini yurt dışındaki bir mahkemeye, arabuluculuk makamına veya tebligat merciine sunacaksanız, çevirinin resmî geçerlilik kazanması için belirli bir onay zincirini izlersiniz. Önce kaynak belge hedef dile yeminli tercüman tarafından çevrilir ve imzalanır. Ardından tercümanın imzasının kayıtlı olduğu noterlik, tercümedeki imzayı onaylar. Noter, yeminli tercümanın kimliğini ve adresini gösteren bir şerh düşerek çevirme işlemini tamamlar. Tercüme bürosu noter onayı veya apostil vermez.

Belgenin kullanılacağı ülke Lahey Apostil Sözleşmesi'ne tarafsa apostil şerhi alınır. Bir ülkenin sözleşmeye taraf olup olmadığını HCCH'nin (Lahey Uluslararası Özel Hukuk Konferansı) güncel taraf listesinden kontrol edebilirsiniz. Noter onaylı tercüme bir noterlik işlemi olduğundan, bu tercümenin apostil şerhini herhangi bir il veya ilçenin valiliği ya da kaymakamlığı verir. Mahkeme kararı gibi adli bir belgenin doğrudan aslına apostil gerektiğinde ise yetkili makam adalet komisyonu başkanlığıdır.

Hedef ülke Lahey Sözleşmesi'ne taraf değilse işlem sırası değişir. Belge hedef dile yeminli tercüman tarafından çevrildikten ve noter onayından geçtikten sonra önce valilik veya kaymakamlık onayı alınır. Bunun ardından Ankara'da bulunan ve randevuyla çalışan Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Tasdik Birimi belgenizi tasdik eder. Son adımda hedef ülkenin Türkiye'deki büyükelçiliği veya konsolosluğu tasdik işlemini tamamlar. Apostil şerhi taşıyan belgeler Dışişleri Bakanlığınca ayrıca tasdik edilmez.

Yabancı ülkeden gelen dava dilekçesi Türkiye'de nasıl kullanılır?

Yabancı bir mahkemede açılan davaya ilişkin dilekçe ve tebligat evrakını Türkiye'deki bir mahkemeye veya resmî kuruma sunacaksanız onay işlemleri belgenin düzenlendiği ülkede başlar. Önce o ülkenin yetkili makamından apostil şerhi alınır; ülke Lahey Sözleşmesi'ne taraf değilse ya o ülkenin makamları ve oradaki Türkiye temsilciliği ya da o ülkenin Türkiye'deki temsilciliği ve ardından Dışişleri Bakanlığı veya valilik tasdik eder. Belge Türkiye'ye ulaştıktan sonra Türkçeye yeminli tercümesi yapılır ve noter onayı alınır. Türkiye'de kullanılacak noter onaylı tercümeye ayrıca apostil gerekmez.

Çeviriye başlamadan önce dava dilekçesinin ekinde yer alan vekâletname, sözleşme ve delil listesinin de tercüme edilip edilmeyeceğini netleştirmeniz yararlı olur. Dosyada daha önce çevrilmiş sözleşme veya yazışmalar varsa bunları tercüme bürosuyla paylaşmanız, dilekçe içindeki özel isimlerin ve teknik terimlerin önceki belgelerle tutarlı olmasını sağlar.