Bilirkişi raporu tercümesi

Bilirkişi raporu tercümesi, mahkemelerin veya tahkim heyetlerinin çözümü özel ya da teknik bilgi gerektiren uyuşmazlıklarda başvurduğu uzman incelemelerinin hedef dile aktarılmasıdır. Bu raporlar yalnız hukuk dilini değil, aynı zamanda incelenen konunun mühendislik, maliye, tıp, trafik veya bilişim terminolojisini de içerir. Uluslararası ticari davalarda, yabancı mahkemelerde görülen tazminat dosyalarında veya Türkiye’deki bir davada yabancı dilde sunulan uzman görüşlerinde hukuki belge çevirileri kapsamında yeminli tercüme işlemine ihtiyaç duyarsınız.

Bilirkişi raporu tercümesi hangi bölümleri ve ekleri kapsar?

Bir bilirkişi raporu; mahkeme ve dosya bilgileri, tarafların iddia ve savunmalarının özeti, görevlendirme konusu, inceleme yöntemi, teknik değerlendirme ve sonuç kanaati bölümlerinden oluşur. Çeviri sürecinde raporun yalnız sonuç kısmı değil, uzman görüşünün dayandığı tüm bulgular ve dipnotlar bütünlük içinde ele alınır. Raporun ayrılmaz parçası olan ekler de tercüme kapsamına girer.

• Hesaplama tabloları ve mali dökümler: İşçilik alacakları, ticari defter incelemeleri, faiz hesaplamaları ve tazminat tabloları satır ve sütun düzeni korunarak aktarılır.
• Teknik çizimler ve kroki açıklamaları: İnşaat, gayrimenkul değerleme, kamulaştırma veya trafik kazası kusur raporlarındaki kroki, harita ve plan lejantları aslına uygun biçimde çevrilir.
• Tıbbi ve adli bulgular: Maluliyet oranı, iş kazası veya tıbbi uygulama hatası raporlarındaki epikriz özetleri, laboratuvar verileri ve anatomik terimler uluslararası tıp adlandırmalarıyla eşleştirilir.
• Bilişim ve inceleme tutanakları: Ses, görüntü, imza incelemesi (grafoloji) veya dijital veri kurtarma raporlarındaki teknik parametreler ve ekran görüntüsü açıklamaları eksiksiz çevrilir.

Bilirkişi raporu tercümesinde terim ve biçim zorlukları nelerdir?

Bilirkişi raporlarını diğer adli metinlerden ayıran temel özellik, çift katmanlı bir dil yapısına sahip olmasıdır. Metnin giriş ve sonuç bölümleri usul hukuku kavramlarıyla yazılırken, inceleme bölümü tamamen ilgili meslek dalının teknik dilini kullanır. Tercümanın hem "müterafik kusur", "illiyet bağı", "menfi zarar" ve "ıslah" gibi hukuki kavramlara hem de raporun ait olduğu disiplinin terimlerine hâkim olması gerekir.

Disiplinlerarası terminoloji ve kusur oranları

Trafik kazası veya iş güvenliği raporlarında geçen asli kusur, tali kusur ve kaçınılmazlık gibi ifadelerin hedef dildeki hukuk sisteminde tam karşılıkları seçilmelidir. Muhasebe ve finans raporlarında ise yerel vergi mevzuatına veya tek düzen hesap planına özgü kalemler, uluslararası finansal raporlama standartlarındaki karşılıklarıyla açıklanır. Kavramların bağlamdan kopuk sözlük anlamlarıyla çevrilmesi, yabancı hakimin veya tahkim heyetinin teknik kanaati yanlış yorumlamasına yol açabilir.

Biçimsel sadakat ve sayfa yapısı

Mahkemeye sunulan raporlarda paragraf numaraları, madde imleri, tablo başlıkları ve bilirkişi heyeti imza blokları kaynak belgeyle birebir aynı düzende tutulur. Karşı taraf vekilleri veya hakimler, tercüme metin üzerinden kaynak rapordaki belirli bir sayfaya ya da paragrafa atıf yapabilmelidir. Kaynak belgede yer alan mühürler, ıslak imzalar, e-imza doğrulama cümleleri ve derkenar kayıtları da köşeli parantez içinde belirtilerek metne işlenir.

Bilirkişi raporu tercümesine kimler ve hangi amaçla ihtiyaç duyar?

Sınır ötesi uyuşmazlıklarda delil sunmak isteyen şirketler, avukatlar, sigorta kuruluşları ve bireyler bu hizmetten yararlanır. Başlıca kullanım alanları şunlardır:

1. Yabancı mahkeme ve uluslararası tahkim dosyaları: Türkiye’de tespit davası yoluyla alınan bir bilirkişi raporunun yurt dışındaki ticari davada veya tahkim yargılamasında delil olarak sunulması.
2. Tanıma ve tenfiz süreçleri: Yurt dışında verilen gerekçeli mahkeme kararlarının tercümesi ile birlikte, o karara dayanak oluşturan yabancı uzman raporlarının Türk mahkemelerine ibraz edilmesi.
3. Uluslararası sigorta ve reasürans tazminatları: Deniz ticareti, havacılık, nakliyat veya büyük ölçekli sanayi hasarlarında düzenlenen ekspertiz ve bilirkişi raporlarının yabancı reasürans şirketlerine gönderilmesi.
4. Yabancı ortaklı şirket incelemeleri: Değerleme, birleşme veya ortaklık uyuşmazlıklarında mahkemece atanan uzmanların hazırladığı mali raporların yabancı hissedarlara sunulması.

Bilirkişi raporu tercümesinde noter onayı ve apostil sırası

Mahkemelere veya resmî makamların incelemesine sunulacak çevirinin resmî geçerlilik kazanması için belirli bir onay zinciri izlenir. Öncelikle tercümeyi, bir noterlikte yemin zaptı bulunan yeminli tercüman yapar ve her sayfasını imzalar. Ardından belge ilgili notere götürülür; noter, belgede yeminli tercümanın kimliğini ve adresini gösteren bir şerh düşerek çevirme işlemini tamamlar. Tercüme bürosu noter onayı veya apostil vermez; bu işlemler doğrudan yetkili resmî makamlarca yürütülür.

Türkiye’de görülen bir davada yabancı dildeki raporun Türkçe çevirisi kullanılacaksa, yabancı belgenin aslına önce düzenlendiği ülkede apostil şerhi (Lahey Sözleşmesi’ne taraf olmayan ülkelerde ise ya o ülkenin makamları ve oradaki Türk temsilciliği ya da o ülkenin Türkiye’deki temsilciliği ile Dışişleri Bakanlığı veya valilik onayı) alınır. Belge Türkiye’ye geldikten sonra Türkçeye yeminli tercümesi yapılır ve noter onayı tamamlanır. Türkiye içinde kullanılacak noter onaylı tercümeye ayrıca apostil gerekmez; dava dosyasına çeviri sunma adımlarını izleyerek evrakı doğrudan mahkeme kalemine teslim edebilirsiniz.

Türkiye’de düzenlenmiş bir bilirkişi raporunu yurt dışında kullanacaksanız işlem sırası belgenin niteliğine göre ayrılır. Adli bir belgenin doğrudan aslına apostil vurulacaksa yetkili makam ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki adalet komisyonu başkanlığıdır. Ancak bilirkişi raporunun noter onaylı tercümesine apostil alınacaksa, bu bir noterlik işlemi olduğu için apostili herhangi bir il veya ilçenin valiliği ya da kaymakamlığı verir. Belgenin sunulacağı ülkenin Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf olup olmadığını HCCH’nin güncel taraf listesinden kontrol edebilirsiniz. Hedef ülke sözleşmeye taraf değilse, noter onaylı tercüme önce valilik veya kaymakamlıkta, ardından Ankara’da randevuyla çalışan Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Tasdik Biriminde ve son olarak ilgili ülkenin Türkiye’deki temsilciliğinde tasdik edilir.